Voorwoord

Al een paar jaar werken de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) en de Rijksbouwmeester namens het College van Rijksadviseurs samen in het kader van de WHO CARES prijsvraag en community of practice. Daarin zochten we naar vernieuwende vormen van wonen en zorg voor ouderen. Een belangrijke les die we daarbij leerden: een focus op meer geschikte woningen en betere zorg is belangrijk, maar nog niet genoeg. Juist ook de omgeving waarin die woningen staan, is van belang. Dat geldt bij ouderdom, maar ook bijvoorbeeld bij tegenslag in het leven of thuis wonen met een fysieke of mentale beperking. En eigenlijk geldt dat voor de gezondheid van ons allemaal.

In een nieuw gezamenlijk adviestraject stappen wij dit jaar daarom als het ware de drempel van de woning over, en verbreden we onze blik naar de buurt. We zoeken naar de potentiële waarde van een sociale leefomgeving. Vaak gaat het bij een gezonde leefomgeving vooral over de fysieke kwaliteit ervan, zoals schone lucht of beperkt geluid. Maar onze leefomgeving kan ook ruimte maken voor ontmoeting. Dat geldt voor de openbare (buiten)ruimte en voor plekken en voorzieningen als bibliotheken, scholen of buurtwinkels. Ook die kunnen een waardevolle rol spelen bij het faciliteren van sociaal contact of zelfs sterkere onderlinge verbondenheid. Nu meer mensen thuis wonen met een zorgbehoefte, of thuis ouder worden, is dat van belang. Om scheidslijnen te overbruggen en eenzaamheid te voorkomen. En we moeten toch met onze wijken aan de slag door opgaven als toenemende woningnood en verduurzaming. Dat biedt kansen tot verbinding.

Het belang van wijken, buurten en dorpen als sociale leefomgeving heeft recent een centrale plek gekregen in toekomstvisies in zowel ruimtelijk én gezondheidsbeleid. Dat momentum willen wij vanuit onze rol als strategische adviseurs van de overheid voeden. Invulling geven aan deze beleidsvisies kan immers een weerbarstige opgave zijn: ontmoetingen laten zich niet zomaar ‘sturen’ of ‘ontwerpen’, en meer contact is niet altijd beter. Ook roept het de vraag op: is het stimuleren van onderlinge verbondenheid een overheidstaak, en zo ja, hoe kan zij daarin een passende rol spelen?

Deze digitale verkenning is als aanloop naar een beleidsadvies een eerste tussenstap in onze zoektocht. We hebben denkers, doeners en verbeelders met uiteenlopende achtergronden gevraagd om met ons mee te denken. Ook hebben we 3 fotografen uitgenodigd om in beeld te brengen hoe ontmoeting op verschillende plekken, in de stad én daarbuiten, al dan niet tot stand komt. Allemaal hebben ze dat gedaan op persoonlijke titel, en vanuit hun eigen perspectief of ervaringen. Niet met het doel om eenduidige antwoorden te bieden, of tot concrete handelingsperspectieven te komen. Wel om de mogelijkheden én moeilijkheden van het onderwerp in kaart te brengen. Waar zijn successen te vinden, waar ook juist mislukkingen, en wat kunnen we daarvan leren? En hoe kunnen verrassende verbindingen of vernieuwende ideeën van waarde zijn?

De voorlopige uitkomst vindt u op deze digitale plek: uiteenlopende bijdragen in de vorm van blogs, fotoreportages, interviews, video’s of beeldende essays. Om tijdens de zomermaanden doorheen te struinen en inspiratie of nieuwe inzichten op te doen. De komende tijd vullen wij deze verkenning verder aan, met nieuwe gesprekken en bijdragen. Begin van het najaar maken we de balans op: welke rode draden zien we terug en welke lessen nemen we mee? Met als doel het eerder genoemde advies aan nationale en lokale beleidsmakers aan het einde van dit jaar.

Geeft u op basis van deze bundel nu al graag iets mee? Of kent u andere mooie voorbeelden of inspirerende ideeën? Dan horen we graag van u! In het najaar organiseren we daarvoor ook (online) ruimte voor gesprek. U kunt zich daarvoor al aanmelden via evenementen@raadrvs.nl. Via die weg horen we ook graag uw suggesties.

Jet Bussemaker

Voorzitter RVS

Floris Alkemade

Rijksbouwmeester